Güney Amerika’yı kıran ölümcül hastalık veremi fok balıkları mı getirdi?

Güney Amerika'yı kıran ölümcül hastalık veremi fok balıkları mı getirdi?

Halk arasında verem olarak da bilinen tüberküloz hastalığı vakalarında son yıllarda tekrar artış yaşanırken, yapılan bir araştırma binlerce yıl önce veremin Güney Amerika’ya fok balıkları tarafından taşınmış olabileceğini ortaya koydu. Bu titiz bilimsel araştırma nasıl yapıldı?

1990’larda, Felipe Cárdenas-Arroyo, Kolombiya’nın başkenti Bogota yakınlarında, üzerinde küçük benekli delikler bulunan insan omurları (Omurgayı oluşturan 33-34 kemikten her biri) buldu. Bu delikler, nadir durumlarda akciğerlerden yayılarak göğüs kafesi ile omurganın bitişik kemiklerini enfekte edebilen tüberkülozun belirtisi gibi görünüyordu. Kolombiya Antropoloji ve Tarih Enstitüsü’nde antropolog olan Cárdenas-Arroyo, onları uzun zamandır veremin tarihi ile ilgilenen antropolog Jane Buikstra’ya gönderdi. Yaklaşık 20 yıl sonra 2018’de Buikstra, kemiklerle ilgili çok önemli bulguları fark etti.

Bu kemiklerin bulunmasından önce tüberküloz hastalığını kolonicilerin Amerika kıtasında getirdiği düşünülüyordu ancak Buikstra kemikleri inceleyerek veremin Avrupalılardan binlerce yıl önce kıtaya geldiğini fark etti. 

TÜBERKÜLOZUN KAYNAĞI FOKLAR

Amerika kıtasında yaşayan ilk insanların tüberkülozu Bering Boğazı’ndan (Okyanusla dolmadan önce o zamanlar kara parçası idi) Kuzey Amerika’ya ve ardından Güney Amerika’ya getirmiş olabileceğini düşündü.

Ancak bu teori de çöktü çünkü tüberküloz belirtileri olan en eski kemikler Peru ve Şili’de ve daha yeni olanlar ise Kuzey Amerika’da bulundu. Sonra 2014’te çarpıcı bir bulgu, tüm kuramları tepetaklak etti: Peru kıyılarındaki 1000 yıllık benekli kemiklerden elde edilen tüberküloz DNA’sı, fokları enfekte eden bir tüberküloz bakterisi soyu ile eşleşti. 

Tahminine göre; tüberküloza neden olan bakteriler, büyük ihtimalle yakınlarda yaşayan hayvanlara yayılmadan önce Afrika’daki insanlara bulaşmaya binlerce veya on binlerce yıl önce başladı. Afrika’da, tüberküloz bir şekilde okyanusu geçen foklara bulaştı. Güney Amerika’nın batı kıyısına ulaşan foklar, muhtemelen Güney Amerika’daki insanlar tarafından avlandı. Bu süreçte foklar tüberkülozu insanlara bulaştırdı.

Sadece foklarda görülen “Mycobacterium pinnipedii” cinsi tüberküloz virüsü, Güney Amerika’ya da başka bir hayvan veya tüccarlar aracılığı ile yayıldı. Oklahoma Üniversitesi’nden antropolog Tanvi Honap, Kolombiya’nın denizden uzak iç platolarında yaşayan Muisca halkında da bu virüsün görüldüğünü,  virüsün ticaret yolları ile bulaşmış olabileceğini belirtiyor. “Deniz memelileriyle doğrudan temasları olmazdı. Ama hepsinde Mycobacterium pinnipedii var ”diyor

TÜBERKÜLOZ VAKALARINDA ARTIŞ

Koronavirüs pandemisi sırasında verem vakaları da  dünyada tekrardan artış içine girdi. 2019’da dünya genelinde verem kaynaklı can kaybı sayısının 1.5 milyona yükseldi.

Güney Amerika'yı kıran ölümcül hastalık veremi fok balıkları mı getirdi? - Resim : 2

Türkiye’de ise Bakan Fahrettin koca, Ocak 2020 ile Mayıs 2021 dönemi arasında 13 binden fazla kişiye verem tanısı konduğunu açıkladı. Prof. Dr. Esin Davutoğlu Şenol geçen aylarda haberglobal.com.tr’ye şu açıklamalarda bulunmuştu: Covid nedeniyle takip, kayıt, dirençli tüberküloz tespiti, bağışıklık sistemi baskılanmış hastaların yakın izlemi çok aksadığı için gecikmiş bir evrede başvuran hastalarla karşılaşıyoruz.

📌1918 yılında Prof. Dr. Besim Ömer Paşa tarafından kurulan “Veremle Mücadele Osmanlı Cemiyeti” Türkiye’deki veremle mücadelenin öncü kuruluşu kabul ediliyor.

📌1930 yılında çıkartılan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti’nin verem savaş faaliyetleri konusundaki ilk kanuni adımı oldu.

📌Verem hastalığı Türkiye’de ancak 20’inci yüzyılın üçüncü çeyreğinde kontrol altına alınabildi. Günümüzde Türkiye’de 173 adet Verem Savaş Merkezi bulunmakta.

Kaynaklar: The Atlantic, Haberglobal.com.tr, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü 

haber global

About Post Author

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Previous post Yeni Zelanda’da 36 balina karaya vurdu
Next post ZAFER KUPASI’NIN BİRİNCİSİ ASOF ÜYESİ A.S.C OLDU.
%d blogcu bunu beğendi: